محله فهادان یزد؛ گذرگاهی به اعماق تاریخ و معماری خشتی
یزد، نخستین شهر خشتی جهان که در فهرست میراث جهانی یونسکو میدرخشد، هویت خود را در محلهای به نام فهادان حفظ کرده است. این محله که به «جنگل» نیز معروف است، قدیمیترین سکونتگاه شهر یزد محسوب میشود و خانههای آن همچنان نبض زندگی سنتی را در خود دارند.
۱. تاریخچه؛ چرا نام این محله فهادان است؟
نام «فهادان» ریشه در واژه «فهد» دارد. دو روایت برای این نامگذاری وجود دارد:
محل سکونت بزرگان: فهد به معنای دانشمند و بزرگمنش است و از آنجا که این محله محل سکونت اعیان و اشراف بوده، به این نام خوانده شده.
نگهداری یوزپلنگها: روایت دیگری اشاره دارد که در دورهای از تاریخ، در این محله یوزپلنگهایی برای حاکمان نگهداری میشده است.
۲. معماری فهادان؛ مهندسی کویر
قدم زدن در فهادان، تماشای نبوغ معماران ایرانی در مقابله با گرمای طاقتفرسای کویر است. عناصر کلیدی معماری این محله عبارتند از:
ساباطها: کوچههای مسقفی که علاوه بر ایجاد سایه، باعث جریان یافتن باد و خنک شدن مسیر پیادهرو میشوند.
کوچههای آشتیکنان: کوچههای بسیار باریکی که برای نزدیکی بیشتر همسایگان و ایجاد امنیت در برابر مهاجمان طراحی شدهاند.
دیوارهای کاهگلی: استفاده از کاهگل به عنوان عایق حرارتی، فضای داخل خانهها را در تابستان خنک و در زمستان گرم نگه میدارد.
۳. دیدنیهای برجسته محله فهادان
در هر چند قدم از این محله، یک اثر تاریخی ملی قرار دارد که نباید از دست بدهید:
الف) زندان اسکندر (مدرسه ضیائیه)
این بنا با گنبد مرتفع و تزیینات گچبری، یکی از نمادهای یزد است. روایت شده که اسکندر مقدونی در مسیر فتوحات خود، از این مکان به عنوان زندان استفاده میکرده است، هرچند در دوران اسلامی به مدرسهای باشکوه تبدیل شد.
ب) خانه لاریها
نمونه بارز یک عمارت اشرافی قاجاری. بادگیرهای بلند، حیاط با صفا، حوض آب و شیشههای رنگی ارسی در این خانه، هوش از سر هر بازدیدکنندهای میبرد.
ج) بقعه دوازده امام
قدیمیترین بنای دارای کتیبه در یزد که متعلق به دوران سلجوقیان است. معماری گنبد آن الگوی بسیاری از مساجد بعدی در ایران شد.
د) خانه هنر یزد و کافه ترامشین
برای تماشای پانورامای شهر یزد (بام یزد)، حتماً به خانههای قدیمی که به کافه تبدیل شدهاند سر بزنید. منظره غروب خورشید بر فراز بادگیرها از این نقاط توصیفناپذیر است.
۴. شکمگردی و خرید در فهادان
فهادان تنها یک مکان تاریخی نیست؛ مرکزی برای تجربه طعمها و صنایع دستی است:
فالوده یزدی و قهوه یزدی: در کافههای سنتی فهادان، حتماً قهوه یزدی (که ساعتها جوشانده میشود) را امتحان کنید.
صنایع دستی: کارگاههای شعربافی، داراییبافی و سفالگری در دل خانههای قدیمی فعال هستند و بهترین مکان برای خرید سوغات اصیل میباشند.
۵. نکات طلایی برای بازدیدکنندگان
بهترین زمان بازدید: از اوایل مهر تا اواسط اردیبهشت. ساعات نزدیک به غروب بهترین زمان برای عکاسی است.
پیادهروی: خودروها نمیتوانند وارد بسیاری از کوچههای فهادان شوند، پس کفش راحت بپوشید.
احترام به بومیان: فهادان هنوز یک محله مسکونی است؛ هنگام عکاسی و تردد، آرامش ساکنان را حفظ کنید.
باتشکر
عضوت شما در خبرنامه تایید شد