ایران زیبا
منارجنبان خرانق؛ تنها منارجنبان تمامخشتی جهان
ایران سرزمین بناهای تاریخی شگفتانگیزی است که هر کدام بخشی از هویت معماری و فرهنگی کشور را به نمایش میگذارند. در میان این آثار ارزشمند، منارجنبان خرانق در استان یزد جایگاه ویژهای دارد. این بنای تاریخی که از آن به عنوان تنها منارجنبان تمامخشتی جهان یاد میشود، با معماری منحصربهفرد و قابلیت لرزش چشمگیر خود، سالهاست توجه گردشگران و پژوهشگران را به خود جلب کرده است.
منارجنبان خرانق کجاست؟
منارجنبان خرانق در شهر تاریخی خرانق، واقع در حدود ۶۰ تا ۶۵ کیلومتری شهرستان اردکان در استان یزد قرار دارد. این بنای تاریخی در کنار مسجد جامع خرانق و در دل یکی از کهنترین سکونتگاههای کویری ایران واقع شده است. خرانق به دلیل برخورداری از آثار تاریخی متعدد، یکی از مهمترین مقاصد گردشگری استان یزد به شمار میرود.
تاریخچه منارجنبان خرانق
بر اساس بررسیهای تاریخی، پایههای اولیه این بنا به دوران ساسانیان نسبت داده میشود، اما بخش عمده ساختار فعلی آن در دوره سلجوقیان شکل گرفته است. این مناره طی قرنها علاوه بر کارکرد مذهبی، نقش برج دیدهبانی و فانوسخانه را نیز ایفا میکرده و به دلیل ارتفاع قابل توجه خود از فواصل دور قابل مشاهده بوده است.
معماری منحصربهفرد تنها منارجنبان خشتی دنیا
آنچه منارجنبان خرانق را از دیگر نمونههای مشابه متمایز میکند، ساختار کاملاً خشتی آن است. برخلاف بسیاری از منارههای تاریخی که با کاشیکاری و تزئینات آجری پوشیده شدهاند، این بنا ظاهری ساده اما بسیار هوشمندانه دارد.
ویژگیهای معماری این اثر عبارتاند از:
- ساخت کامل با خشت و گل
- ارتفاع حدود ۱۵ متر از بام مسجد
- سه طبقه مجزا
- دو مسیر جداگانه برای بالا و پایین رفتن
- راهپله حلزونی با عرض متغیر
- استفاده از کلافهای چوبی در بخشهای فوقانی برای افزایش استحکام بنا
این ویژگیها باعث شدهاند منارجنبان خرانق یکی از نمونههای کمنظیر مهندسی سنتی ایران باشد.
راز لرزش منارجنبان چیست؟
یکی از جذابترین ویژگیهای این بنا، قابلیت لرزش آن است. با وارد کردن نیرویی محدود به بخشی از مناره، حرکت و ارتعاش در کل سازه قابل مشاهده میشود.
کارشناسان معتقدند استفاده از مصالحی با ضریب ارتجاعی بالا، همراه با طراحی خاص سازه و ارتفاع نسبتاً محدود مناره، مهمترین عوامل ایجاد این پدیده هستند. هرچند بسیاری از منارههای تاریخی تا حدی قابلیت ارتعاش دارند، اما در منارجنبان خرانق این حرکت به شکل واضحتری دیده میشود.
مقایسه منارجنبان خرانق با منارجنبان اصفهان
وقتی صحبت از منارجنبان به میان میآید، اغلب ذهنها به سمت منارجنبان اصفهان میرود؛ اما منارجنبان خرانق تفاوتهای مهمی با آن دارد:
منارجنبان خرانق
- کاملاً خشتی
- واقع در بافت تاریخی کویر
- قدمت بسیار زیاد
- کاربرد دفاعی و دیدهبانی
منارجنبان اصفهان
- دارای تزئینات معماری بیشتر
- شناختهشدهتر در میان گردشگران
- قرارگیری در یکی از مهمترین شهرهای تاریخی ایران
همین تفاوتها باعث شده منارجنبان خرانق از دید بسیاری از کارشناسان، اثری منحصربهفرد در سطح جهانی محسوب شود.
مطلب مرتبط:
محله فهادان یزد راهنمای کامل سفر به کهنترین منطقه خشتی جهان
جاذبههای گردشگری اطراف خرانق
بازدید از منارجنبان خرانق تنها بخشی از سفر به این منطقه است. در اطراف این بنای تاریخی میتوان از جاذبههای دیگری نیز دیدن کرد:
- قلعه تاریخی خرانق
- مسجد جامع خرانق
- کاروانسرای تاریخی
- پل آبرسانی قدیمی
- حمام تاریخی
- آبانبارهای سنتی
- بقعه مشهدک
مجموعه این آثار، خرانق را به یکی از ارزشمندترین مقاصد گردشگری تاریخی در مرکز ایران تبدیل کردهاند.
بهترین زمان بازدید از منارجنبان خرانق
به دلیل موقعیت کویری منطقه، فصلهای پاییز، زمستان و اوایل بهار بهترین زمان برای بازدید از خرانق هستند. در این ماهها آبوهوا معتدلتر بوده و امکان گشتوگذار در بافت تاریخی منطقه با آسودگی بیشتری فراهم میشود.
منارجنبان خرانق یکی از شگفتانگیزترین آثار تاریخی ایران و تنها منارجنبان تمامخشتی جهان است. این بنای ارزشمند با معماری هوشمندانه، قدمت چندصدساله و قابلیت لرزش منحصربهفرد خود، نمادی از دانش مهندسی ایرانیان در دوران گذشته محسوب میشود. اگر به تاریخ، معماری و جاذبههای کمتر شناختهشده ایران علاقه دارید، بازدید از منارجنبان خرانق میتواند تجربهای متفاوت و فراموشنشدنی برای شما رقم بزند.
باتشکر
عضوت شما در خبرنامه تایید شد
