ایران زیبا
در میان جنگلهای سرسبز و ارتفاعات چشمنواز شهرستان سوادکوه، روستایی تاریخی و خوشمنظره به نام لاجیم قرار دارد که به دلیل طبیعت بکر، آبوهوای مطبوع و وجود یکی از مهمترین بناهای تاریخی شمال ایران، مقصدی جذاب برای علاقهمندان به گردشگری و تاریخ است. مهمترین جاذبه این روستا، برج تاریخی لاجیم است؛ بنایی با قدمتی بیش از هزار سال که بهعنوان یکی از ارزشمندترین آثار معماری دوران اسلامی در ایران شناخته میشود و در فهرست آثار ملی کشور نیز به ثبت رسیده است.
روستای لاجیم کجاست؟
روستای لاجیم از توابع بخش مرکزی شهرستان سوادکوه در استان مازندران و در نزدیکی شهر زیرآب قرار دارد. این روستا در ارتفاع حدود ۷۶۵ متر از سطح دریا واقع شده و از طریق جادهای آسفالته، در فاصله حدود ۲۵ تا ۲۷ کیلومتری شهر زیرآب قابل دسترسی است.
قرار گرفتن لاجیم در مرز سه منطقه تاریخی کسلیان، دودانگه و چهاردانگه، اهمیت جغرافیایی ویژهای به آن بخشیده است. بیشتر ساکنان روستا به کشاورزی، دامداری و باغداری مشغول هستند و در فصل تابستان، جمعیت روستا به دلیل حضور گردشگران و اهالی مهاجرتکرده افزایش چشمگیری پیدا میکند.
برج لاجیم؛ یادگاری از دوران آل زیار و باوندیان
شاخصترین اثر تاریخی روستای لاجیم، برج آرامگاهی لاجیم است که ساخت آن به اوایل قرن پنجم هجری قمری و دوران حکومت آل زیار نسبت داده میشود. بر اساس کتیبه موجود روی بنا، این برج در سال ۴۱۳ هجری قمری به دستور کیا ابوالفوارس شهریار بن عباس باوندی ساخته شده است.
این برج از نظر معماری، نمونهای شاخص از آرامگاههای برجی شمال ایران محسوب میشود و شباهتهایی با برج رسکت و برجهای آرامگاهی دوره اسلامی دارد.
معماری منحصربهفرد برج لاجیم
برج لاجیم بر روی سکویی مرتفع و مشرف به درههای عمیق ساخته شده است؛ مکانی که احتمال میرود در گذشته بخشی از یک مجموعه دفاعی یا قلعه بزرگ بوده باشد.
ویژگیهای شاخص این بنا عبارتاند از:
- پلان مدور با گنبد مخروطی زیبا
- ساخت با آجر و ملات ساروج
- ورودی در ضلع شرقی بنا
- طاقنماهای تزئینی در بخش زیرین گنبد
- استفاده از آجرکاری ظریف در نمای بیرونی
قطر فضای داخلی برج حدود ۵.۵ متر و محیط خارجی آن نزدیک به ۲۶.۸ متر است. با وجود گذشت بیش از هزار سال، این بنا همچنان استحکام خود را حفظ کرده و یکی از سالمترین برجهای تاریخی شمال ایران به شمار میرود.
کتیبهای کمنظیر با دو زبان پهلوی و کوفی
مهمترین ویژگی برج لاجیم، وجود دو کتیبه تاریخی به خط کوفی و پهلوی ساسانی است که به دور بنا اجرا شدهاند.
وجود این دو کتیبه در کنار یکدیگر نشان میدهد که در قرن پنجم هجری، سنتهای فرهنگی ایران پیش از اسلام همچنان در شمال کشور زنده بوده و در کنار هنر اسلامی مورد استفاده قرار میگرفته است. این ویژگی باعث شده برج لاجیم جایگاه ویژهای در مطالعات تاریخ معماری و زبانشناسی ایران داشته باشد.
تاریخچه برج لاجیم
بر اساس منابع تاریخی، ساخت این بنا به دورهای بازمیگردد که حکومت آل زیار بر بخشهایی از طبرستان تسلط داشت و خاندان باوندیان برای بازپسگیری قدرت خود تلاش میکردند.
گفته میشود برج لاجیم آرامگاه کیا ابوالفوارس شهریار بن عباس از خاندان باوندیان است. برخی روایتهای محلی در گذشته این بنا را به اشتباه به عنوان مقبره امامزاده عبدالله معرفی میکردند، اما بررسیهای تاریخی و مطالعات باستانشناسی نشان داده که این بنا یک آرامگاه تاریخی متعلق به یکی از بزرگان خاندان باوندی است.
مرمت و حفاظت از این اثر تاریخی
برج لاجیم طی دهههای گذشته چندین مرحله مرمت شده است. نخستین عملیات اساسی بازسازی در سالهای ۱۳۳۷ و ۱۳۳۸ خورشیدی توسط انجمن آثار ملی انجام شد.
در سالهای بعد نیز سازمان میراث فرهنگی اقداماتی از جمله موارد زیر را اجرا کرد:
- بازسازی بخشهایی از گنبد
- مرمت آجرهای فرسوده
- بندکشی مجدد با ملات سنتی
- حذف گلسنگها و گیاهان روی بدنه
- ساماندهی فضای اطراف بنا
- نصب داربست فلزی برای عملیات حفاظتی
این اقدامات نقش مهمی در حفظ یکی از ارزشمندترین آثار تاریخی استان مازندران داشتهاند.
بهترین زمان سفر به لاجیم
بهار، تابستان و اوایل پاییز بهترین زمان بازدید از روستای لاجیم هستند. در این فصلها طبیعت منطقه با جنگلهای انبوه، مراتع سرسبز و چشماندازهای کوهستانی، زیبایی خیرهکنندهای پیدا میکند.
گردشگران میتوانند علاوه بر بازدید از برج تاریخی، از مسیرهای جنگلی، طبیعتگردی، عکاسی و چشماندازهای مرتفع اطراف روستا نیز لذت ببرند.
روستای لاجیم یکی از زیباترین مقاصد گردشگری تاریخی و طبیعی استان مازندران است که تلفیقی از طبیعت بکر و میراث ارزشمند ایران را در خود جای داده است. برج تاریخی لاجیم با معماری منحصربهفرد، کتیبههای کمیاب به خط پهلوی و کوفی و قدمتی بیش از هزار سال، نهتنها یکی از مهمترین آثار تاریخی شمال کشور محسوب میشود، بلکه نمادی از تداوم فرهنگ و هنر ایرانی در گذر تاریخ است. اگر به تاریخ، معماری و طبیعت علاقه دارید، بازدید از لاجیم میتواند تجربهای متفاوت و فراموشنشدنی برای شما رقم بزند.
باتشکر
عضوت شما در خبرنامه تایید شد
